आत्मचिंतन : विद्यावाचस्पती विद्यानंद

वेळ म्हणजे भूतकाळापासून वर्तमानकाळापर्यंत, भविष्यात अपरिवर्तनीय क्रमाने घडणार्‍या घटनांचा सततचा क्रम होय. एखादी व्यक्ती या जगात अशा वेळेत जीवन जगत असते, जी त्याच अनुभवातून, घडणार्‍या अनेक गोष्टीतून व्यक्त होत असते. दहा वर्षांपूर्वी आपण आजच्यासारखे नव्हतो. आपले रूप, ज्ञान, अनुभव, भोवताल या सर्वच बाबी भिन्न होत्या. सद्य:स्थितीत त्या सर्वच बाबी काळाच्या ओघात बदलल्या आहेत. वेळ हा आपल्या आजूबाजूला घडणार्‍या सर्व गोष्टींशी निगडीत असतो, म्हणून आपण अनेकदा वेळेच्या परिमाणाबद्दल ऐकतो. वेळ हा जीवनाचा एक आवश्यक आणि अविभाज्य घटक आहे.

वाढदिवस, वर्धापनदिन आणि बाळांचा जन्म यांसह अनेक बाबतीत वेळ विशेष टप्पे दर्शवते आणि आपल्याला आपले दैनंदिन जीवन तसेच क्रियाकलाप आयोजित करण्यात मदत करते. जेणेकरून आपण अधिक संघटित, उत्पादक आणि आनंदी जीवन जगू शकतो. सूर्यास्तापासून रात्रीपर्यंत, भरती-ओहोटी, चार ऋतू सर्व काही वेळेवर अवलंबून असते. मानवी जीवन वेळेनुसार मोजले जाते आणि सूर्य, चंद्र तसेच पृथ्वीचे चक्र हेच मुळी वेळ म्हणून ओळखले जाते. काळाद्वारे आपल्याला वर्ष, महिना, आठवडा, दिवस, तास, मिनिट, सेकंद आणि त्यातील काही भाग कळतात. प्रत्येक वेळी आपल्याला वस्तूंच्या गतीची गणना करण्यासाठी त्याची काहीना काही मदतच होते.

आपल्या आजूबाजूला घडणार्‍या घटनांचा इतिहास आपल्याला कळतो आणि या घटनांचे दस्तऐवजीकरण करण्यात आपल्याला मदत होते. विशिष्ट घटनेची वेळ ठरवण्यासाठी इतिहासकार वेळेवर अवलंबून असतात. पुरातन वास्तू आणि कलाकृतींचे वय ठरवण्यासाठी वेळ देखील महत्त्वाचा आहे. जितका वेळ आणि वेळ अप्रचलित असेल तितका तो अधिक मौल्यवान आणि अधिक महाग आहे. आपल्याला उपासनेची कृत्ये माहीत आहेत, विशेषत: प्रार्थना, जी देवावर विश्वास ठेवणार्‍या साधकांसाठी महत्वाची समजली जाते, ती विलंब न करता ठरलेल्या वेळी केली जाते. त्याचप्रमाणे, सर्व उपासनेचा काळाशी जवळचा संबंध असल्याचे आपल्याला आढळते. वेळेचे महत्त्व जाणून घ्यायचे असेल तर विद्यार्थ्यांना परीक्षेत नापास झालेल्या वेळेचे महत्त्व विचारावे. जेव्हा एखादी स्त्री बाळाला जन्म देणार असेल, तेव्हा आईला वेळेचे महत्त्व विचारावे. सर्वात मोठी मुलाखत उत्तीर्ण होण्याच्या तयारीत असलेल्या व्यक्तीला त्यांच्या आयुष्यातील वेळेचे महत्त्व विचारावे. आयुष्यातील सर्वात मोठ्या स्पर्धेसाठी स्वत:ला तयार करणार्‍या ऑलिम्पिक धावपटूला वेळेचे महत्त्व विचारावे. जेव्हा व्यवसायिक, मालक किंवा उद्योजक एखादा मोठा करार करण्यासाठी जातात, तेव्हा त्यांना वेळेचे महत्त्व विचारावे. एखाद्या रुग्णाला त्या वेळेचे महत्त्व विचारावे, जेव्हा त्याला सांगितले जाते की त्याच्याकडे जगण्यासाठी जास्त वेळ नाही.

याचाच अर्थ, प्रत्येक व्यक्तीला वेळेचे भान राखणे आवश्यक असते. अनेकदा असे दिसून येते की, काळ आपल्याला सांगून येत नाही आणि वेळा आपल्याला पाळता येत नाहीत. आपल्या सर्वांना सारखेच एका दिवसाचे चोवीस तास मिळतात. काही लोक इतरांपेक्षा त्यांच्या उपलब्ध वेळेत अधिक साध्य करत असतात. वेळेचे चांगले, योग्य व्यवस्थापन हेच त्यामागचे मुख्य कारण असते. ‘टाइम मॅनेजमेंट’ म्हणजे तुमचा वेळ वेगवेगळ्या कार्यात कसा विभागायचा याचे आयोजन आणि नियोजन करण्याची प्रक्रिया आहे. त्याचे ज्ञान आपल्याला बरोबर मिळवावे लागते आणि कमी वेळेत अधिक काम करण्यासाठी आपण अधिक हुशारीने काम करणे कठीण नसते. वेळ कमी असताना आणि दबाव जास्त असतानाही आपण करत असलेल्या कामात यश प्राप्त होऊ शकते. सर्वोच्च यश मिळविणारे त्यांचा वेळ अत्यंत चांगल्या प्रकारे व्यवस्थापित करतात. मनाच्या उच्च साधनेच्या वेळेच्या व्यवस्थापन संसाधनांचा वापर करून, आपण देखील आपल्या वेळेचा पुरेपूर उपयोग करू शकतो. आपला वेळ प्रभावीपणे कसा व्यवस्थापित करायचा हे आपल्याला माहिती करून घेणे आवश्यक असते. त्याचे अनेक फायदे आपल्याला प्राप्त होऊ शकतात : अधिक उत्पादकता आणि कार्यक्षमता मिळवता येऊ शकते. मनावरील आणि शरीरावरील ताण कमी होतो. चांगली व्यावसायिक प्रतिष्ठा प्राप्त होते. प्रगतीची अनुभूती वाढत जाते. आपले जीवन आणि करिअरची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी अधिक संधी प्राप्त होऊ शकतात.

एकंदरीत, तुमचा वेळ सर्वोत्तम कसा वापरायचा हे निवडण्याच्या पद्धतीमुळे आत्मविश्वासाने आपण अधिक नियंत्रणात राहू शकतो आणि सर्वोच्च यश संपादित करू शकतो. आपल्यामध्ये अधिक आनंदी, आरामशीर राहून देखील सखोल विचार करण्याची क्षमता असल्याने आपण अधिक सक्षम होऊ शकतो. इतरांना त्यांच्या लक्ष्यांपर्यंत पोहोचण्यास मदत करण्यासाठी आपण उत्तम मार्गदर्शक ठरू शकतो. आपल्या मन:शक्तीमध्ये एकूणच वेळ व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी डिझाइन केलेली, परिपक्वता असलेली संसाधने आणि मनाची प्रगल्भता असते. सामान्य वेळ-व्यवस्थापन आव्हानांसाठी व्यावहारिक उपाय देतात, तसेच मुख्य सवयी अधिक चांगल्यासाठी आपले विचार, वर्तन आणि व्यवहार बदलण्याचे योग्य मार्ग दाखवतात. आपण अधिक संघटितपणे कार्य करू शकतो. आपल्या सभोवतालचे वातावरण आपल्या विचारसरणीप्रमाणे संघटित का असणे आवश्यक आहे, हेही आपल्याला समजू लागते. उच्च संघटित लोकांकडून व्यावहारिक टिपा, तसेच आपल्या वेळेवर अधिक नियंत्रण ठेवण्यासाठी तंत्रज्ञान वापरण्याच्या कल्पना असतात, त्यामुळे अशा व्यक्तीच्या संपर्कात येऊन त्यांचे मार्गदर्शन मिळवत राहणे उपयुक्त ठरत असते.

वेळेचे चांगले व्यवस्थापन आपल्या क्रियाकलापांचे नियोजन, रेकॉर्डिंग आणि प्रतिबिंबित करण्यावर अवलंबून असल्याने, आपण ते करण्यासाठी काही सर्वोत्कृष्ट साधनांचे स्पष्टीकरण देतो, ज्यात क्रियाकलाप लॉग, टू-डू लिस्ट आणि कृती कार्यक्रम यांचा समावेश असतो. आपल्याला काय करण्याची गरज आहे, हे कदाचित आपल्याला माहीत असते; पण ते कधी करावे याचा अनेकदा आपल्याला विसर पडतो. आपण ठरविलेल्या अनेक गोष्टी आपण करतो; पण आपले टाइमिंग चुकते आणि खरे म्हणजे टाइमिंग म्हणजेच सर्वकाही असते. आपण आपली कार्यक्षमता वाढवू शकतो, लोकांचा विश्वास मिळवू शकतो आणि आपल्या फायद्यासाठी वेळेच्या व्यवस्थापनासाठी अनेक पद्धती देखील वापरू शकतो. सर्वात यशस्वी टाइम मॅनेजर्स कडे लक्ष ठेवण्यासाठी स्पष्ट लक्ष्य असतात. ते नेहमीच स्मार्ट गोल विकसित करत असतात, ज्यामुळे त्यांना त्यांचा वेळ प्रभावीपणे वापरता येतो.

आपल्या वेळेच्या व्यवस्थापनाचे मार्गदर्शन करण्यासाठी स्पष्ट उद्दिष्यांचा वापर कसा करायचा, आपल्या स्वतःला प्रेरित आणि शिस्तबद्ध राहण्यास मदत करण्यासाठी अनेक संसाधने देखील उपयोगात आणता येऊ शकतात. सामान्य वेळ-व्यवस्थापन आव्हानांवर मात करण्याच्या दृष्टीने नेहमीच उपयुक्त ठरत असते. जेणेकरून आपण आपला दृष्टिकोन सुधारत राहतो आणि आपला वेळ पूर्णपणे वापरतो. व्यवस्थापनात चांगला वेळ असण्यामध्ये जाणीवपूर्वक नियोजन आणि विचारपूर्वक निर्णय घेणे महत्वाचे असते. यामध्ये आपल्या कामाकडे, ध्येयाकडे लक्ष केंद्रित करणे आणि बिनमहत्त्वाच्या गोष्टींच्या बाबतीत विचलित होण्याऐवजी आपल्या प्राधान्यकृत कार्यांवर चिकटून राहणे देखील आवश्यक असते. प्रभावी वेळ व्यवस्थापन नेत्यांना, उद्योजकांना आणि लहान व्यवसाय करणार्‍यांना, मालकांना त्यांचे ध्येय साध्य करण्यात मदत करते.

आपला वेळ हुशारीने व्यवस्थापित केल्याने दैनंदिन काम, आपल्या जबाबदार्‍या, कर्तव्ये आणि एकूणच जीवनाचे संतुलन सुधारते आणि मिळणारा आनंद वाढत जातो. चांगल्या वेळेचे व्यवस्थापन ताणतणाव देखील कमी करते आणि आपल्याला आपली उद्दिष्टे जलद तसेच सहज साध्य करण्यास उपयुक्त ठरते. वेळेचे व्यवस्थापन आपल्या कामांना प्राधान्य देण्यास मदत करते, जेणेकरून प्रत्येक काम, प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी आपल्याकडे पुरेसा वेळ उपलब्ध असल्याची खात्री होते. आपल्या कामाचा दर्जा वाढतो, त्यामुळे ते जलदगतीने अंतिम मुदतीपूर्वी पूर्ण करण्यासाठी घाई करावी लागत नाही.

प्रतिक्रिया द्या

कृपया आपली टिप्पणी द्या!
कृपया येथे आपले नाव प्रविष्ट करा